Cumhuriyet’in kurulduğu yıl iki önemli gelişme millî egemenlik ve iktisadi bağımsızlık bağlamında ülkenin geleceğini belirledi. Bunlardan ilki Lozan Barış Antlaşması, diğeri ise İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi’ydi. Cumhuriyet’in ilanının aynı yıl, 29 Ekim’inde gerçekleştiği düşünülürse bu üç önemli gelişme yeni bir ulus inşa sürecinde başat rol oynamıştı. Üç unsur birlikte sanki bir sacayağıydı.
Lozan’la siyasi egemenlik temel kaygıydı. Kapitülasyonların kaldırılması için önemli bir çaba gösterilmişti. Ama bu yeterli değildi. Gerçek anlamda egemen olmak iktisadi yapıda köklü değişiklikleri gerektiriyordu. Ülke ekonomisinin yeniden yapılandırılması amacıyla daha barış görüşmeleri sonuçlanmadan İzmir’de bir iktisat kongresi toplanmasına karar verildi. Cumhuriyet’in kuruluşu arifesi, 1923 Şubat’ında toplanan Türkiye İktisat Kongresi ülke ekonomisi için yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Kongrede ülkede çağdaş bir iktisadi yapının kurulmasına yönelik ilkeler belirlendi.
Türk Tarih Kurumu işte bu denli önemli bir kongrenin 100. Yıldönümünde Türkiye’nin iktisat tarihi ve iktisadi düşünce birikimi üzerine çalışanları bir kez daha biraraya getiriyor.
Türkiye’de iktisat tarihi ve iktisadi düşünce geçmişine yönelik 1970’li yılların başlarından günümüze değişik ortamlarda kongreler toplandı. Bunların son üç kongresini TİTAP topladı. Günümüzde iktisadın ve tarihin kavşak noktasını oluşturan bu alan giderek geniş bir akademik çevrenin ilgi alanını oluşturdu. Bugünün iktisadi sorunlarını anlamanın ve yarınların iktisadi gelişimine ışık tutmanın yolu dünün iktisadi yapısını ve düşüncesi bilmekten geçiyordu.
2023 Türkiye İktisat Tarihi Kongresi işte bu vesileyle farklı kurumlarda görev yapan bilim insanlarını Türk Tarih Kurumu çatısı altında buluşturmayı hedefliyor.